Quyền bầu cử của người nước ngoài có thường trú nhân tại Hàn Quốc: Bãi bỏ hay sửa đổi?

Hệ thống dân chủ của Hàn Quốc đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc vào năm 2026, khi các giá trị về sự hòa nhập đa văn hóa đối đầu trực diện với những lo ngại về chủ quyền quốc gia và ảnh hưởng từ nước ngoài.

Tâm điểm của cuộc tranh luận này là quyền bầu cử của thường trú nhân (visa F-5), một chính sách từng được coi là biểu tượng cho sự tiến bộ của nền dân chủ Hàn Quốc kể từ năm 2005. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính trị đầy biến động sau cuộc bầu cử tổng thống sớm năm 2025, quy định này đang đứng trước nguy cơ bị thu hẹp hoặc bãi bỏ hoàn toàn.
 

Theo Luật Bầu cử Công chức, chỉ những người nước ngoài đã sở hữu tư cách thường trú nhân (F-5) từ 3 năm trở lên mới được phép tham gia bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử địa phương. Quy định này thiết lập một ranh giới rõ ràng: người mang visa F-5 có thể bầu thị trưởng hoặc hội đồng địa phương nhưng hoàn toàn bị loại trừ khỏi các cuộc bầu cử quyền lực trung ương như Tổng thống hay Quốc hội.

Để đạt được tư cách F-5, người nước ngoài phải trải qua một lộ trình khắt khe về thời gian cư trú, thu nhập và trình độ ngôn ngữ, nhằm đảm bảo họ có sự gắn bó và đóng góp kinh tế đáng kể cho xã hội.

Sự rạn nứt trong đồng thuận chính trị hiện nay bắt nguồn từ nguyên tắc "có đi có lại" (reciprocity).

Vào năm 2005, Hàn Quốc trao quyền bầu cử cho thường trú nhân với hy vọng Nhật Bản sẽ có động thái tương tự cho cộng đồng người gốc Triều Tiên tại đó, nhưng sau hai thập kỷ, mục tiêu này vẫn chưa đạt được.

Theo đó, các lực lượng bảo thủ lập luận rằng Hàn Quốc đang đơn phương trao quyền lợi cho công dân của những quốc gia không hề có sự đáp trả tương xứng, tạo ra một sự bất đối xứng ngoại giao không thể chấp nhận được.

Một trong những yếu tố nhạy cảm nhất thúc đẩy việc sửa đổi luật là cơ cấu nhân khẩu học của nhóm cử tri nước ngoài, khi gần 80% số người có quyền bầu cử địa phương là công dân Trung Quốc.

• Rủi ro thao túng chính trị địa phương: Các nhà lập pháp Hàn Quốc lo ngại về "Sharp Power" (quyền lực sắc bén) từ Bắc Kinh. Tại những khu vực có sự tập trung đông đảo cư dân Trung Quốc như quận Guro, Yeongdeungpo (Seoul) hoặc thành phố Ansan, khối cử tri này có khả năng quyết định kết quả bầu cử. Điều này dẫn đến kịch bản các chính trị gia địa phương có thể buộc phải đưa ra các cam kết ưu tiên lợi ích của nhóm người nước ngoài để giành chiến thắng, từ đó làm biến dạng ý chí của đa số công dân Hàn Quốc.

• Xung đột văn hóa và niềm tin: Những tranh chấp kéo dài về nguồn gốc văn hóa (như Kimchi và Hanbok) đã tạo ra bầu không khí ngờ vực sâu sắc. Nhiều ý kiến coi việc cho phép người nước ngoài bỏ phiếu trong bối cảnh này là có thể được coi là một hình thức "xâm lăng văn hóa".

• Kẽ hở an ninh tiềm tàng: Trong bối cảnh Hàn Quốc vẫn áp dụng Luật An ninh Quốc gia, việc một nhóm lớn công dân từ một quốc gia có quan hệ đồng minh chặt chẽ với Bình Nhưỡng tham gia vào quá trình dân chủ được coi là một rủi ro an ninh. Mặc dù tỷ lệ đi bỏ phiếu thực tế của người nước ngoài hiện chỉ khoảng 13%, nhưng trong một môi trường chính trị phân cực, nơi kết quả có thể định đoạt bởi biên độ rất nhỏ, số lượng phiếu bầu này vẫn trở thành một mối đe dọa mang tính biểu tượng cao.

Vấn đề quyền bầu cử của thường trú nhân đã trở thành một phần của cuộc chiến ý thức hệ về bản sắc quốc gia giữa hai đảng phái lớn.

• Đảng Quyền lực Nhân dân (PPP): Chủ nghĩa dân tộc và Bảo vệ chủ quyền.

PPP coi việc thắt chặt quyền bầu cử là nhiệm vụ ưu tiên để khôi phục niềm tin của cử tri bảo thủ. Lập trường của họ dựa trên việc thực thi sự công bằng (không trao quyền cho công dân các nước không có tính tương đương), ngăn chặn sự can thiệp từ Trung Quốc vào nội bộ Hàn Quốc và thắt chặt các tiêu chuẩn cư trú thực tế để đảm bảo cử tri thực sự gắn kết với địa phương. Họ chỉ trích chính sách hiện tại là một sự nhượng bộ không cần thiết đối với các lực lượng nước ngoài.

• Đảng Dân chủ (DP): Sự hòa nhập và Chủ nghĩa đa văn hóa thực dụng.

Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Lee Jae-myung, DP duy trì quan điểm quyền bầu cử là công cụ để thúc đẩy hòa nhập xã hội và bảo vệ quyền lợi người nộp thuế. Tuy nhiên, trước áp lực dư luận, DP đã điều chỉnh theo hướng thực dụng hơn: tập trung vào việc cải thiện hệ thống nhập tịch để người định cư lâu dài trở thành công dân chính thức, thay vì chỉ bảo vệ quyền bỏ phiếu của người mang quốc tịch nước ngoài. Họ cảnh báo rằng việc nhắm vào nhóm người Trung Quốc có thể kích động lòng thù hận và làm tổn hại hình ảnh quốc gia cởi mở của Hàn Quốc.

Vấn đề quyền bầu cử của thường trú nhân năm 2026 không còn đơn thuần là câu hỏi về quyền dân sự mà là biểu tượng của sự giằng co giữa một "Hàn Quốc toàn cầu" và một "Hàn Quốc tự cường". Sự đồng thuận cũ về sự bao dung đơn phương đã sụp đổ, thay thế bằng yêu cầu khắt khe về nguyên tắc có đi có lại và sự cảnh giác trước ảnh hưởng của Trung Quốc.

Dù Hàn Quốc có thể không bãi bỏ hoàn toàn quyền này để tránh rắc rối ngoại giao, nhưng xu hướng áp dụng các "bộ lọc" mới như yêu cầu thời gian cư trú thực tế dài hơn là điều khó tránh khỏi trong tương lai.