Doanh nghiệp thông đồng có thể bị loại bỏ vĩnh viễn

 Tổng thống Lee Jae-myung đã đề xuất xem xét loại bỏ vĩnh viễn các doanh nghiệp có hành vi phản thị trường trong cuộc họp ngày 19 tháng 2. Tuy nhiên, hiện không có điều khoản nào trong Luật Cạnh tranh và Luật Hợp đồng Quốc gia cho phép loại bỏ vĩnh viễn các doanh nghiệp thông đồng. Thời hạn loại bỏ tối đa trong đấu thầu công chỉ là 2 năm. Để tránh việc 'loại bỏ vĩnh viễn' chỉ là khẩu hiệu, cần sửa đổi luật và học hỏi từ các nước khác.
 

◆ Thông đồng sau 20 năm, tín hiệu thất bại của hệ thống
 

Thông đồng là hành vi các doanh nghiệp cạnh tranh thỏa thuận trước về giá cả, sản lượng, kết quả đấu thầu. Điều này gây thiệt hại cho người tiêu dùng khi giá tăng và lựa chọn giảm. Luật Cạnh tranh cấm 9 loại hình thông đồng, từ cố định giá đến hạn chế khu vực giao dịch.
 

Ngày 18 tháng 2, Ủy ban Cạnh tranh đã gửi báo cáo điều tra đến 7 công ty bột mì, bao gồm CJ CheilJedang, về cáo buộc thông đồng giá. Vụ việc kéo dài từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 10 năm 2025 với quy mô 5.991,3 tỷ won. Các công ty này từng bị phạt vào năm 2006 nhưng lại tái phạm sau 20 năm.
 

Tổng thống Lee cho rằng cần chuyển trọng tâm từ hình sự sang các biện pháp khác vì lợi ích từ thông đồng lớn hơn rủi ro bị phát hiện. Liệu 'loại bỏ vĩnh viễn' có khả thi trong hệ thống pháp luật hiện hành?
 

◆ Những gì Luật Cạnh tranh có thể và không thể làm
 

Khi phát hiện thông đồng, Ủy ban Cạnh tranh có thể yêu cầu ngừng hành vi và công khai sự việc. Mức phạt tối đa là 20% doanh thu từ thông đồng, dự kiến tăng lên 30% và mức tối thiểu từ 40 tỷ lên 100 tỷ won. Hình phạt hình sự có thể là 3 năm tù hoặc phạt tiền tối đa 2 tỷ won. Tuy nhiên, không có điều khoản nào cho phép đình chỉ kinh doanh hoặc hủy bỏ giấy phép.
 

◆ Giới hạn 2 năm trong đấu thầu công
 

Biện pháp trực tiếp nhất để ngăn chặn doanh nghiệp thông đồng là loại khỏi đấu thầu công. Luật Hợp đồng Quốc gia quy định thời gian loại bỏ tối đa là 2 năm, ngay cả khi tái phạm. Các quy định này cần được sửa đổi để kéo dài thời gian loại bỏ.
 

◆ Cục Thuế chỉ can thiệp khi có dấu hiệu trốn thuế
 

Cục Thuế không có căn cứ để truy thu thuế chỉ vì thông đồng. Tuy nhiên, nếu lợi nhuận từ thông đồng bị giấu hoặc khai khống chi phí để trốn thuế, Cục có thể tiến hành điều tra và áp dụng các biện pháp xử phạt.
 

◆ Ba khoảng trống pháp lý cản trở 'vĩnh viễn'
 

Để đạt được hiệu quả 'vĩnh viễn', cần mở rộng thời gian loại bỏ trong đấu thầu công, bổ sung điều khoản đình chỉ kinh doanh và hạn chế chức vụ đối với cá nhân lãnh đạo doanh nghiệp thông đồng. Các biện pháp này cần được quy định rõ ràng trong luật.
 

◆ Tăng cường chế tài có thể giảm tự nguyện khai báo
 

Khi tăng cường chế tài, cần cân nhắc đến việc giảm động lực tự nguyện khai báo. Cần có quy định miễn hoặc giảm thời gian loại bỏ cho những doanh nghiệp tự nguyện khai báo để duy trì hiệu quả phát hiện thông đồng.
 

◆ Kinh nghiệm từ Mỹ, EU và Anh
 

Mỹ quy định thời gian loại bỏ tối đa là 3 năm nhưng có thể kéo dài nếu tái phạm. EU cho phép doanh nghiệp cải thiện để rút ngắn thời gian loại bỏ. Anh áp dụng danh sách loại bỏ trung tâm và có thể cấm chức vụ lãnh đạo lên đến 15 năm.
 

◆ Cần thay đổi đồng bộ
 

Để thực hiện 'loại bỏ vĩnh viễn', cần thay đổi đồng bộ nhiều quy định pháp luật. Cần mở rộng thời gian loại bỏ, hạn chế chức vụ lãnh đạo, khuyến khích tự nguyện khai báo và áp dụng cơ chế tự cải thiện.